Child Development Blog

Sensory Integration Therapy (SIT)

संवेदनांच्या समन्वयातून कार्यक्षम विकास (RCI-Aligned Approach)

Let's Talk Team

Sensory Integration

आपण पाहतो की काही मुले खूप अस्वस्थ असतात, काही अतिशय शांत, तर काही विशिष्ट आवाज, स्पर्श किंवा हालचालींना तीव्र प्रतिक्रिया देतात. ही वागणूक अनेकदा “हट्टीपणा” म्हणून समजली जाते; प्रत्यक्षात मात्र ही Sensory Processing Disorder (SPD) ची लक्षणे असू शकतात.

याच ठिकाणी Sensory Integration Therapy (SIT) महत्त्वाची भूमिका बजावते.

Sensory Integration म्हणजे काय? (Theoretical Foundation)

Sensory Integration ही संकल्पना प्रथम Dr. A. Jean Ayres यांनी मांडली. त्यांच्यानुसार:

                        मेंदूला शरीराकडून येणाऱ्या संवेदनांची योग्य प्रक्रिया करता आली, तर वर्तन, शिकणे आणि हालचाली
                        आपोआप
                        सुधारतात.
                    

Sensory Integration Therapy ही evidence-based intervention असून ती मेंदूच्या खालील संवेदन प्रणालींवर काम करते:

Tactile (स्पर्श)
Vestibular (संतुलन व हालचाल)
Proprioceptive (शरीर जागरूकता)
Visual & Auditory integration

Sensory Integration Therapy म्हणजे नेमकं काय?

SIT ही एक neurological-based therapy आहे जी मेंदूला संवेदनांची योग्य नोंद, प्रक्रिया आणि प्रतिसाद देण्यासाठी प्रशिक्षित करते.

वर्तन नियंत्रित करते
लक्ष आणि एकाग्रता वाढवते
हालचालींमध्ये समन्वय आणते
भावनिक संतुलन विकसित करते
शिकण्याची क्षमता सुधारते

कोणत्या मुलांना SIT ची गरज असते? (RCI Perspective)

Autism Spectrum Disorder (ASD)
ADHD
Sensory Processing Disorder
Developmental Delay
Learning Difficulties
Cerebral Palsy (selected sensory-motor profiles)
Behavioral dysregulation

Sensory Processing Disorder (SPD) म्हणजे काय?

SPD म्हणजे मेंदू संवेदनांची योग्य प्रक्रिया करू शकत नाही. याचे प्रकार:

1) Sensory Over-Responsivity

हलका आवाजही सहन न होणे
कपड्यांचा स्पर्श त्रासदायक वाटणे

2) Sensory Under-Responsivity

वेदना जाणवत नाहीत
सतत जास्त हालचाल हवी असणे

3) Sensory Seeking

उड्या मारणे, फिरणे
वस्तूंना जास्त स्पर्श करणे

Sensory Integration Therapy कशी काम करते? (RCI-Aligned Protocol)

Comprehensive Sensory Assessment
Individualized Sensory Diet
Ayres Sensory Integration® Principles
Structured Sensory Equipment Usage

Therapy मध्ये वापरले जाणारे साहित्य:

Swings, therapy balls
Balance boards, crash mats
Deep pressure tools

पालकांचा सहभाग (RCI Emphasis)

घरात sensory strategies वापरणे
रुटीनमध्ये sensory breaks देणे
Consistency राखणे

                        Sensory Therapy म्हणजे खेळ नाही — ती एक structured neurological intervention आहे.
                    

Sensory Integration Therapy खरंच काम करते का? (Evidence View)

Self-regulation सुधारते
Meltdowns कमी होतात
Learning readiness वाढते
Social participation सुधारते

परिणाम हळूहळू पण स्थिर असतात.

Sensory Integration Therapy चा अंतिम उद्देश

मेंदू व शरीराचा समन्वय
कार्यक्षम वर्तन
शाळा व समाजात सहभाग
आत्मविश्वासपूर्ण जीवन

तज्ञ मार्गदर्शन

Mrs. Laxmi Mahesh Kamble
B.A., D.H.L.S., Special Education (HI, ID)
Founder – Let’s Talk Child Development Center
15+ Years of Professional Experience

Main Branch: Ravet
Branch: Talegaon
Hardisha Social Foundation

“संवेदना योग्य पद्धतीने मेंदूपर्यंत पोहोचल्या, तर वर्तन आणि शिकणे आपोआप मार्गावर येते.”

Blog Detail